Aşınmaya bardoshli po'lat plitalar-payvandlash yoriqlarining turlari va asosiy xususiyatlari

Po'lat, neft-kimyo, kemasozlik va elektr energetikasi kabi sohalarning rivojlanishi bilan payvandlash strukturasi katta-miqyosda, katta{1}}sig'im va yuqori-parametrga ega bo'lib, ba'zilari hali ham past harorat, kriogen, korroziy muhit va boshqa muhitlarda ishlamoqda.
Shuning uchun har xil past{0}}qotishma yuqori-po'latlar, o'rta va yuqori-qotishma po'latlar, o'ta kuchli-po'latlar va turli qotishma materiallar tobora ko'proq foydalanilmoqda. Biroq, bu po'lat turlari va qotishmalarini qo'llash bilan payvandlash ishlab chiqarishda ko'plab yangi muammolar paydo bo'ldi, ular orasida payvandlash yoriqlari keng tarqalgan va juda jiddiy. Yoriqlar ba'zan payvandlash paytida, ba'zan esa joylashtirish yoki ishlatish vaqtida paydo bo'ladi va ular-kechiktirilgan yoriqlar deb ataladi. Bunday yoriqlar yanada zararli, chunki ularni ishlab chiqarish vaqtida aniqlab bo'lmaydi. Payvandlash jarayonida turli xil yoriqlar paydo bo'ladi. Yoriqlarning tabiatiga ko'ra, eskirishga chidamli po'lat plitalar-payvandlash yoriqlarini taxminan quyidagi besh toifaga bo'lish mumkin:
1. Issiq yoriq
Payvandlash jarayonida yuqori haroratda issiq yoriqlar hosil bo'ladi, shuning uchun ular issiq yoriqlar deb ataladi. Aşınmaya bardoshli po'lat plitalarning-tarkibiga ko'ra, termal yoriqlarning shakli, harorat zonasi va asosiy sababi ham farq qiladi. Shuning uchun termal yoriqlar uch turga bo'linadi: kristallanish yoriqlari, suyuqlanish yoriqlari va ko'pburchakli yoriqlar.
1) Kristalli yoriqlar
Kristallanishning keyingi bosqichida past sig'imli evtektika natijasida hosil bo'lgan suyuq plyonka donalar orasidagi bog'lanishni zaiflashtiradi va tortishish kuchlanishi ta'sirida yoriqlar paydo bo'ladi.
U asosan uglerodli po'lat va past{0}}qotishmali po'latdan yasalgan choklarda, tarkibida ko'proq aralashmalar (oltingugurt, fosfor, temir, uglerod va kremniy ko'p) va bir fazali ostenitik po'lat, nikel-va ba'zi alyuminiy qotishmalarining choklarida uchraydi. Ayrim hollarda kristallanish yoriqlari issiqlikdan ta'sirlangan hududda- ham paydo bo'lishi mumkin.
2) Yuqori haroratli suyuqlanish yoriqlari
Payvandlash issiqlik siklining eng yuqori harorati ta'sirida issiqlik ta'sir qiladigan hudud va ko'p qatlamli payvandlash qatlamlari- o'rtasida qayta eritish sodir bo'ladi va kuchlanish ta'sirida yoriqlar hosil bo'ladi.
U asosan xrom-nikel, ostenitik po'lat va ba'zi nikel asosidagi qotishmalari-bo'lgan yuqori mustahkamlikdagi po'latda tikuv yaqinida yoki ko'p qatlamli-payvandlash qatlamlari orasida uchraydi. Asosiy metall va payvandlash paychalarining tarkibidagi oltingugurt, fosfor va kremniy uglerod yuqori bo'lsa, suyuqlanish yoriqlari tendentsiyasi sezilarli darajada oshadi.
3) Ko'p tomonlama yoriqlar
Qattiqlashtirilgan kristallanish jabhasi, yuqori harorat va stress ta'sirida, panjara nuqsonlari yuqori haroratda past plastik holatda bo'lgan ikkilamchi chegarani hosil qilish uchun harakatlanadi va to'planadi va stress ostida yoriqlar hosil bo'ladi. Ko'p qirrali yoriqlar, asosan, sof metallar yoki bir fazali ostenitik qotishmalarning choklarida yoki issiq yoriqlar turiga kiruvchi-yaqin tikuv sohasida paydo bo'ladi.
2. Yoriqni qayta qizdiring
Qalin plastinka payvandlangan konstruksiyalarga ega bo‘lgan va tarkibida yog‘ingarchilikni kuchaytiruvchi qotishma elementlari bo‘lgan po‘latlar uchun kuchlanishni yo‘qotuvchi issiqlik bilan ishlov berish yoki ma’lum bir haroratda xizmat ko‘rsatish vaqtida payvandlash issiqligidan ta’sirlangan hududning-qo‘pol donador qismlarida yuzaga keladigan yoriqlar qayta isitish yoriqlari deb ataladi. Qayta isitish yoriqlari, asosan, past{5}}qotishmali yuqori-po'lat, marvaridli issiqqa chidamli-ostenitik zanglamaydigan po'lat va nikel asosidagi ba'zi-qotishmalarning-payvandlash issiqligining-ta'sirlangan qo'pol donador qismlarida paydo bo'ladi.
3. Sovuq yorilish
Sovuq yoriq - payvandlashda ko'proq uchraydigan yoriqlar turi bo'lib, u payvandlashdan keyin pastroq haroratgacha sovutilgandan keyin hosil bo'ladi. Sovuq yoriqlar asosan past qotishma po'latdan, o'rta qotishma po'latdan, o'rta uglerodli va yuqori karbonli po'latdan yasalgan payvandlash issiqligidan ta'sirlangan zonada paydo bo'ladi. Alohida hollarda, masalan, ultra-yuqori mustahkam po'lat yoki ba'zi titanium qotishmalarini payvandlashda, payvandlash metallida sovuq yoriqlar ham paydo bo'ladi.
Payvandlanadigan po'latning turi va tuzilishiga ko'ra, sovuq yoriqlarning har xil turlari mavjud bo'lib, ularni taxminan quyidagi uchta toifaga bo'lish mumkin:
1) kechiktirilgan yorilish
Bu sovuq yoriqlarning keng tarqalgan shakli bo'lib, uning asosiy xususiyati shundaki, u payvandlashdan so'ng darhol paydo bo'lmaydi, lekin umumiy inkubatsiya davriga ega va qotib qolgan tuzilish, vodorod va cheklash kuchlanishining birgalikdagi ta'siri ostida hosil bo'lgan kechiktirilgan xususiyatlarga ega yoriqdir.
2) Söndürme yorilishi
Bunday yoriqlar asosan kechikish hodisasiga ega emas va u payvandlashdan keyin darhol topiladi. Ba'zida u payvand chokida, ba'zan esa issiqlikdan ta'sirlangan-zonada paydo bo'ladi. Asosan qotib qolgan tuzilmalar va payvandlash stressi ostida hosil bo'lgan yoriqlar mavjud.
3) Past plastik mo'rt yoriqlar
Plastisitivligi past bo'lgan ba'zi materiallar uchun material past haroratgacha sovutilganda, siqilish kuchidan kelib chiqadigan kuchlanish materialning plastik zaxirasidan oshadi yoki material mo'rtlashganda yoriq paydo bo'ladi. Pastroq haroratda ishlab chiqarilganligi sababli, u ham sovuq yoriqning yana bir shaklidir, ammo kechikish hodisasi yo'q.
4. Qatlamli yorilish
Katta-miqyosdagi neft qazib olish platformalari va qalin{1}}devorli bosimli idishlarni ishlab chiqarish jarayonida, ba'zan prokat yo'nalishiga parallel bo'lgan pog'onali yoriqlar paydo bo'ladi, ular-qatlamli yorilish deb ataladi.
Bu, asosan, po'lat plastinka ichida qatlamli qo'shimchalar (prokat yo'nalishi bo'ylab) mavjudligi va payvandlash paytida hosil bo'lgan prokat yo'nalishiga perpendikulyar kuchlanish tufayli yuzaga keladi, natijada "qadam" qatlamli yirtilgan.
5. Stressli korroziya yorilishi
Ba'zi payvandlangan tuzilmalar (konteynerlar va quvurlar kabi) korroziv vositalar va stressning birgalikdagi ta'siri ostida ishlab chiqarilgan kechiktirilgan yoriqlardir. Stressli korroziyaning yorilishiga ta'sir qiluvchi omillarga strukturaning materiali, korroziy muhit turi, strukturaning shakli, ishlab chiqarish va payvandlash jarayoni, payvandlash materiali va stressni bartaraf etish darajasi kiradi. Xizmat paytida stressli korroziya paydo bo'ladi.